KDREAM
← Level 3: Người làm chủ mình

Buổi 6

Sức bật tinh thần và căng thẳng

Mục tiêu buổi học

  • Phân biệt căng thẳng có ích và căng thẳng quá tải
  • Biết 5 nguồn lực phục hồi
  • Lập được bộ sơ cứu tinh thần của mình
  • Biết khi nào và ở đâu cần tìm hỗ trợ chuyên môn

Sức bật tinh thần và căng thẳng

1. Căng thẳng không xấu, căng thẳng không được xả mới nguy hiểm. Một mức căng thẳng vừa phải giúp mình tập trung trước kỳ thi. Nhưng căng thẳng kéo dài không được phục hồi sẽ làm mệt mỏi, mất ngủ, đau đầu, dễ cáu, khó tập trung, dễ ốm.

2. Dấu hiệu căng thẳng quá tải.

  • Cơ thể: mất ngủ hoặc ngủ quá nhiều, đau đầu, đau bụng, mệt dù không làm nặng.
  • Cảm xúc: dễ cáu, lo âu, thấy mọi thứ quá sức, muốn khóc.
  • Hành vi: bỏ bữa hoặc ăn quá nhiều, tránh gặp người, dùng điện thoại, game hay rượu bia nhiều hơn.

3. Sức bật tinh thần là gì. Sức bật tinh thần là khả năng hồi phục sau khó khăn và thích nghi. Nó không phải là không bao giờ buồn hay gục ngã, mà là đứng dậy được sau đó. Đây là kỹ năng tập được, không phải tính cách có sẵn.

4. Năm nguồn lực phục hồi. Ngủ đủ và đều giờ; vận động, dù chỉ đi bộ 15 phút; kết nối với người mình tin; ý nghĩa, nhớ lại vì sao mình làm việc này; nghỉ ngơi thật, rời màn hình, làm điều mình thích.

5. Bộ sơ cứu tinh thần. Chuẩn bị sẵn khi đang bình thường, để lúc khó dùng ngay:

  • 10 phút: thở chậm, đi bộ, rửa mặt, nghe một bài nhạc.
  • 1 giờ: tập thể dục, gọi cho một người bạn, dọn phòng.
  • 1 ngày: ngủ bù, về thăm nhà, làm việc mình thích.
  • 3 người mình có thể gọi khi thấy không ổn.

6. Khi nào cần hỗ trợ chuyên môn. Nhắc lại từ Level 1, lần này gắn với căng thẳng học tập. Căng thẳng đã vượt khả năng tự điều chỉnh khi: dùng bộ sơ cứu tinh thần 1–2 tuần mà không đỡ; điểm số, giấc ngủ, ăn uống đi xuống rõ; bắt đầu tránh lớp, tránh bạn; hoặc có suy nghĩ làm hại bản thân. Cách mở lời dễ nhất là nhắn đặt lịch với phòng tư vấn của trường hoặc của trung tâm, có thể rủ một người bạn đi cùng. Hỗ trợ tâm lý trực tiếp của trung tâm: KM4, QL7A, xã Minh Châu, tỉnh Nghệ An · Hotline/Zalo 0844033222 (cập nhật 26/9/2026). Nguy hiểm tức thời: gọi 115.

Ghi nhớ

  • Căng thẳng vừa phải có ích; căng thẳng không được xả mới nguy hiểm
  • Sức bật là đứng dậy được, không phải không bao giờ ngã
  • 5 nguồn lực: ngủ, vận động, kết nối, ý nghĩa, nghỉ ngơi thật
  • Chuẩn bị bộ sơ cứu tinh thần trước; nhờ giúp sớm dễ hơn nhờ giúp muộn

Kiểm tra nhanh

Câu 1. Trượt học bổng, Hoa buồn một tuần rồi lập kế hoạch nộp lại kỳ sau. Điều này cho thấy gì về sức bật tinh thần?

Câu 2. Dấu hiệu nào cho thấy căng thẳng đang quá tải?

Câu 3. Vì sao nên chuẩn bị bộ sơ cứu tinh thần từ khi đang bình thường?

Câu 4. Bạn muốn gặp phòng tư vấn tâm lý nhưng còn ngại. Bước đầu tiên dễ làm nhất là gì?

Tình huống

Nghĩ cách mình sẽ làm trước, rồi mới xem gợi ý.

Cùng lúc thi giữa kỳ, cãi nhau với người yêu và bố mẹ gọi báo nhà có chuyện.

Từ đầu kỳ, cứ tối Chủ nhật là bạn thấy tim đập nhanh, lo về tuần mới và lướt điện thoại đến 1 giờ sáng.

Bạn thấy mình buồn kéo dài, không muốn làm gì, nhưng ngại đi tư vấn tâm lý.

Bạn bị loại khỏi đội thi mà mình đã chuẩn bị 3 tháng.

Thử thách tuần

Dùng bộ sơ cứu tinh thần ít nhất 2 lần trong tuần và ghi lại hiệu quả

Minh chứng: 2 lần dùng + đánh giá

Tự nhìn lại

  1. Chuyện gì đã xảy ra?
  2. Mình đã làm gì?
  3. Lần sau mình làm gì khác?