Viết mạch lạc: đoạn văn, bài luận, báo cáo

1. Viết rõ bắt đầu từ nghĩ rõ. Bài viết lan man thường vì người viết chưa biết mình muốn nói gì. Trước khi viết, trả lời được một câu: "Người đọc cần nhớ điều gì sau khi đọc?". Nếu chưa trả lời được, hãy nghĩ tiếp chứ chưa viết.

2. Đoạn văn 4 phần.

• Câu chủ đề: nói ý chính của đoạn ngay câu đầu.
• Giải thích: vì sao ý đó đúng hoặc quan trọng.
• Ví dụ hoặc số liệu: bằng chứng cụ thể.
• Câu chốt: nối về ý chính hoặc sang đoạn sau.

Mỗi đoạn chỉ một ý. Có ý mới thì xuống đoạn mới.

3. Dàn ý trước, viết sau. Bài luận ngắn thường gồm: mở bài (vấn đề và quan điểm của mình), 2–3 đoạn thân bài (mỗi đoạn một lý do có bằng chứng), kết bài (nhắc lại quan điểm và ý nghĩa). Viết dàn ý bằng gạch đầu dòng trước giúp thấy ngay chỗ thiếu ý hay trùng ý.

4. Viết xong phải cắt. Đọc lại và gạch: câu lặp ý, từ thừa ("thì là", "một cách", "việc mà"), câu mở đầu rào đón dài. Câu ngắn dễ hiểu hơn câu dài; một câu nên chỉ mang một ý. Đọc to bài viết giúp phát hiện câu khó hiểu.

5. Báo cáo ngắn: kết luận trước. Người đọc báo cáo (quản lý, giảng viên) thường bận, nên đặt kết luận lên đầu. Cấu trúc gợi ý cho báo cáo 1 trang:

• Bối cảnh: vấn đề gì, vì sao cần báo cáo.
• Phát hiện chính: 2–3 điều quan trọng nhất, có số liệu.
• Nguyên nhân: vì sao có các phát hiện đó.
• Đề xuất: nên làm gì, ai làm, khi nào.

6. Số liệu và nguồn. Mỗi con số cần có nguồn và thời điểm. Nếu tự khảo sát, ghi rõ hỏi bao nhiêu người, ở đâu, khi nào. Không tự làm tròn con số theo ý mình để kết luận nghe mạnh hơn.