Phong thái: cơ thể và giọng nói cũng đang nói

1. Người nghe nhìn trước khi nghe. Khi mình nói, người khác đánh giá cả cách mình đứng, nhìn và dùng giọng. Nếu lời nói và thái độ không khớp (nói "em rất hứng thú" nhưng khoanh tay, nhìn xuống), người nghe thường tin thái độ hơn lời nói. Lưu ý: con số "7% lời nói, 38% giọng, 55% cơ thể" hay được trích dẫn là hiểu sai. Nghiên cứu gốc của Albert Mehrabian chỉ nói về trường hợp lời nói và thái độ mâu thuẫn khi bày tỏ cảm xúc, không áp dụng cho mọi cuộc nói chuyện. Nội dung vẫn quan trọng.

2. Bốn yếu tố phong thái.

• Tư thế: đứng hoặc ngồi thẳng, hai vai thả lỏng, không khoanh tay, không rung chân.
• Ánh mắt: nhìn vào người đang nói chuyện với mình; khi nói trước nhóm, lần lượt nhìn nhiều người, mỗi người vài giây.
• Cử chỉ: tay mở, cử động tự nhiên theo ý nói; tránh nghịch bút, chạm tóc, xoay nhẫn.
• Khoảng cách: giữ khoảng cách phù hợp với mức độ thân quen; với người lớn tuổi hoặc cấp trên, giữ khoảng cách lịch sự hơn.

3. Giọng nói: tốc độ, âm lượng, ngắt nghỉ. Khi hồi hộp, hầu hết mọi người nói nhanh hơn. Cách sửa: dừng một nhịp sau mỗi ý, nói to đủ để người ngồi xa nhất nghe rõ, nhấn vào từ khóa. Ngắt nghỉ đúng lúc làm người nghe có thời gian hiểu và làm lời nói có trọng lượng.

4. Từ đệm và thói quen xấu. "Ờ", "à", "kiểu là", "thì là" lặp lại nhiều làm người nghe mất tập trung. Không cần bỏ hết; chỉ cần thay bằng một khoảng im lặng ngắn. Muốn biết mình hay dùng từ đệm nào, hãy ghi âm và đếm.

5. Tự sửa bằng video. Quay 60 giây mình nói, xem lại với tiếng và không tiếng. Mỗi lần chỉ chọn 1 điểm để sửa (ví dụ: nhìn lên thay vì nhìn xuống). Sau 3 lần quay, hầu hết mọi người thấy tiến bộ rõ.

6. Phong thái và sự tôn trọng khác biệt. Góp ý về phong thái chỉ nói về điều sửa được như tư thế, tốc độ, ánh mắt. Giọng vùng miền, ngoại hình hay tật nói lắp không phải là lỗi phong thái và không phải đối tượng để chê.