Hợp đồng lao động, thử việc và quyền lợi

Lưu ý cho lớp: số liệu pháp luật cập nhật ngày 26/9/2026. Quy định có thể thay đổi; trước khi ký hợp đồng hãy kiểm tra lại văn bản hiện hành hoặc hỏi phòng nhân sự, công đoàn, luật sư.

1. Hợp đồng lao động. Theo Bộ luật Lao động 2019 (số 45/2019/QH14, hiệu lực từ 01/01/2021), hợp đồng lao động có 2 loại (Điều 20):

• Không xác định thời hạn: hai bên không định thời điểm kết thúc.
• Xác định thời hạn: thời hạn không quá 36 tháng.

Hợp đồng phải được giao kết bằng văn bản (Điều 14); hợp đồng dưới 1 tháng có thể giao kết bằng lời nói, trừ một số trường hợp luật quy định. Hợp đồng cần ghi rõ: công việc, địa điểm, thời hạn, mức lương và hình thức trả, thời giờ làm việc và nghỉ ngơi, bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp (Điều 21).

2. Thử việc (Điều 24–27).

• Thời gian tối đa: 180 ngày với người quản lý doanh nghiệp; 60 ngày với công việc cần trình độ cao đẳng trở lên; 30 ngày với trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ; 6 ngày làm việc với công việc khác.
• Số lần: mỗi công việc chỉ thử việc một lần; không áp dụng thử việc với hợp đồng dưới 1 tháng.
• Lương thử việc: do hai bên thỏa thuận nhưng ít nhất bằng 85% mức lương của công việc đó.
• Kết thúc thử việc: người sử dụng lao động phải báo kết quả; nếu đạt thì tiếp tục hợp đồng đã giao kết hoặc ký hợp đồng lao động. Trong thời gian thử việc, mỗi bên có quyền hủy bỏ thỏa thuận mà không cần báo trước và không phải bồi thường.

3. Giờ làm, làm thêm, nghỉ phép.

• Giờ làm bình thường: không quá 8 giờ/ngày và 48 giờ/tuần (Điều 105).
• Làm thêm: phải được người lao động đồng ý; không quá 50% số giờ làm bình thường trong ngày, không quá 40 giờ/tháng và nhìn chung không quá 200 giờ/năm (Điều 107).
• Lương làm thêm (Điều 98): ít nhất 150% vào ngày thường, 200% vào ngày nghỉ hằng tuần, 300% vào ngày lễ, Tết và ngày nghỉ có hưởng lương.
• Nghỉ phép năm: 12 ngày làm việc/năm với người làm đủ 12 tháng trong điều kiện bình thường (Điều 113).

4. Lương tối thiểu vùng từ 01/01/2026. Theo Nghị định 293/2025/NĐ-CP (ban hành 10/11/2025):

• Vùng I: 5.310.000 đồng/tháng; 25.500 đồng/giờ.
• Vùng II: 4.730.000 đồng/tháng; 22.700 đồng/giờ.
• Vùng III: 4.140.000 đồng/tháng; 20.000 đồng/giờ.
• Vùng IV: 3.700.000 đồng/tháng; 17.800 đồng/giờ.

Đây là mức thấp nhất trả cho người làm công việc giản đơn nhất trong điều kiện bình thường. Xã, phường thuộc vùng nào xem phụ lục của Nghị định. Hội đồng Tiền lương quốc gia đã thống nhất đề xuất tăng bình quân 7,8% từ 01/01/2027; khi Chính phủ ban hành nghị định mới, dùng mức mới.

5. Khi quyền lợi bị vi phạm. Nhớ lại Điều 17 đã học ở buổi 3: không nộp bản gốc giấy tờ, không đặt cọc, không làm việc để trả nợ. Giữ lại hợp đồng, phiếu lương, tin nhắn, bảng chấm công. Trao đổi trước với quản lý hoặc phòng nhân sự; tiếp theo là công đoàn cơ sở, hòa giải viên lao động, cơ quan quản lý nhà nước về lao động ở địa phương hoặc tòa án. Với trường hợp cụ thể, hỏi luật sư hoặc trung tâm trợ giúp pháp lý.