Xác định đúng vấn đề

1. Vì sao nhiều người giải sai vấn đề. Khi gặp khó, phản xạ tự nhiên là nhảy ngay vào giải pháp: thư viện vắng thì làm poster, quán vắng thì giảm giá. Nếu chưa hiểu đúng vấn đề, giải pháp dù hay cũng trượt mục tiêu. Người giải quyết vấn đề giỏi dành nhiều thời gian để hiểu vấn đề hơn là nghĩ giải pháp.

2. Triệu chứng và vấn đề. Triệu chứng là điều mình nhìn thấy; vấn đề là điều gây ra nó.

• Triệu chứng: "phòng bẩn", "nhân viên chậm", "điểm thấp", "khách ít".
• Vấn đề: "rác không ai đổ vì phòng không có lịch trực", "ca tối thiếu 1 người nên đơn bị dồn".
• Dấu hiệu đang chữa triệu chứng: làm xong một thời gian thì chuyện cũ quay lại.

3. Hỏi trước khi giải. Khi nhận một vấn đề mơ hồ, hãy hỏi: chuyện gì đang xảy ra, cụ thể là gì? Xảy ra ở đâu, từ khi nào, thường xuyên thế nào? Ai bị ảnh hưởng, ảnh hưởng ra sao? Đã ai thử giải chưa, kết quả thế nào? Nếu giải được thì mọi thứ sẽ khác thế nào? Những câu hỏi này biến một lời than phiền thành một đề bài.

4. Câu vấn đề 5 yếu tố.

• Ai: người bị ảnh hưởng (sinh viên năm 1 ở ký túc xá B).
• Ở đâu, khi nào: bối cảnh cụ thể (giờ cao điểm buổi trưa).
• Mức độ: con số (chờ trung bình 25 phút).
• Hậu quả: vì sao đáng giải (nhiều bạn bỏ bữa hoặc trễ giờ học chiều).
• Mục tiêu đo được: muốn đạt gì, khi nào (giảm còn dưới 10 phút trong 1 tháng).

5. Thu hẹp cho vừa sức. "Cải thiện đời sống sinh viên" quá lớn để bắt tay vào. Hãy thu hẹp dần: một nhóm người, một nơi, một thời điểm, một chỉ số. Vấn đề nhỏ mà giải được có giá trị hơn vấn đề lớn mà chỉ bàn.

6. Khung 6 bước của Level 5. Cả level đi theo một khung: PROBLEM (xác định vấn đề) → ANALYZE (tìm nguyên nhân) → OPTIONS (tạo và chấm phương án) → DECIDE (quyết định) → ACT (làm thử) → REVIEW (xem lại và điều chỉnh). Dự án cuối level của các em sẽ đi đủ 6 bước này với một vấn đề thật.